Äöpen houfmenu

Twintegste iew

(Doorverweze van 20e ieëw)

negentiende iew -- twintegste iew -- einentwintegste iew

D'n twintegsten iew vaan de westerse (christeleke) jaortèlling leep vaan 1901 tot 2000. Heer heet ziech gekinmerk door groete politieke veraanderinge, wereldoorloge en 'nen invlood vaan technische oontwikkelinge op 't daogeleks leve wie noets teväöre.

Groete gebäörtenisseBewirk

Zuug ouch: Belle Époque, Ierste Wereldoorlog, Interbellum, Twiede Wereldoorlog, Kawwen Oorlog
 
Vreidesconferentie veur 't Verdraag vaan Vereeniging, boe de Boere de capitulatie in d'n Twiede Boerenoorlog teikende.
 
Ierse soldaote in de loupgraaf bij de Slaag bij de Somme, Ierste Wereldoorlog.
 
De Hindeburg vergeit kort veur häör landing.
 
D-Day, de Geallieerde operatie die 't westelek froont in d'n Twiede Wereldoorlog opebraok.
 
De Vereinegde Naties bij de opriechting in 1945. Lidstaote middeblauw, kolonies en aander gebeedsdeile doonkerblauw.
 
Sovjetrussische tanks in de straote vaan Boedapes, nao de invasie vaan 1956.
Conferentie in D'n Haag euver de oonaofhaankelekheid vaan Suriname (1974).
 
Frederik de Klerk en Nelson Mandela in 1992.

WetensjapBewirk

OontdèkkingsreizeBewirk

De lèste plaotse op Eerd woorte in 't begin vaan d'n iew aongedoon.

NatuurwetensjappeBewirk

 
Alexander Fleming, oontdèkker vaan de penicilline.
 
Spoetnik 1, d'n ierste satelliet.

WiskundeBewirk

MinswetensjappeBewirk

FilosofieBewirk

 
Jean-Paul Sartre.

OetvindingeBewirk

Alle oonderstoonde oetvindinge zien later indeloes verbeterd. 'tzelfde gelt veur väöl oetvindinge oet de negentienden iew (zuug dao).

 
Colossus, eine vaan de ierste computers.

ReligieBewirk

 
Paus Paulus VI bij de opening vaan 't Twiede Vaticaans Concilie.

De beteikenis vaan religie naom in d'n twintegsten iew sterk aof. In de communistische len woort 't oontmeujeg (soms zelfs verboje), in de westerse len woorte väöl lui oet eige beweging oonkèrkelek.

KunsteBewirk

De gansen iew heersde in de (elite)kunste 'n avant-gardefilosofie: de idee tot kuns ziech ummer moot vernuie. Dit steit bekind es modernisme. Pas vaanaof de jaore zèsteg kump, mèt 't postmodernisme, 'n tegereactie, die evels 't individualistisch kunsideaol neet aofdaank.

 
Tableau I vaan Piet Mondriaan, 't bekindste lid vaan De Stijl.
 
Oetreiking ierste Academy Awards.
 
Nationaol Congres, deil vaan de geplande stad Brasília.

SportBewirk

De sportraasj, die in d'n twieden hèlf vaan de negentienden iew 't Vereineg Keuninkriek in ziene greep heel, breide ziech in de nuien iew euver de ganse wereld oet.

 
't Maracaná-stadion in Rio de Janeiro, oonder mie gebruuk bij 't WK hierevoetbal vaan 1950.

PersoenelekhedeBewirk

Politici en activisteBewirk

 
Franklin D. Roosevelt

Wetensjappers, filosofe en techniciBewirk

 
Albert Einstein, oontwikkeler vaan zoewel de algemein es de speciaol relativiteitstheorie.

KunstenereBewirk

 
Igor Stravinski, invloodrieke componis in diverse stijle.

SportluiBewirk

JaoreBewirk

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Twintegste_iew&oldid=435170"