Äöpen houfmenu

Zeventiende iew

(Doorverweze van 17en iew)
zestiende iew -- zeventiende iew -- achtiende iew

De zeventienden iew vaan de christeleke jaortèlling leep vaan 1601 t/m 1700. Dezen iew maak deil oet vaan de Vreugmodernen Tied. D'n iersten hèlf vaan d'n iew woort gekinmerk door hel religieus oorloge in Europa, 't gevolg vaan oontwikkelinge in d'n iew daoveur. Aon d'n aandere kant waor 't d'n tied tot in Europa de kunste en wetensjappe ziech hel oontwikkelde (barok) en boe-in de kolonisatie vaan de Nuie Wereld doorgóng. In Nederland kint me dezen tied es de gouwen iew, veural door de zier groete bleuj vaan Nederlandse kuns, wetensjap en militair mach in deen tied.

Groete gebäörtenisseBewirk

 
Kèrkrewien in Jamestown, de ierste geslaogde Ingelse kolonie in Amerika.
 
Nederlandse en Spaonse oonderhandelere teikene hun deil vaan de Vrei vaan Munster. Sjèlderij vaan Gerard Terborch.
 
Oonderhandelinge veur de Vrei vaan Karlowitz, die de mach vaan 't Osmaans Riek sterk trökdroong.
Zuug ouch: Tachtegjaoregen Oorlog

WetensjapBewirk

OontdèkkingsreizeBewirk

 
'ne Replica vaan de Duyfken, 't sjeep boemèt in 1606 Australië woort oontdèk.

De groetste oontdèkkinge waore al in de vieftiende en zèstienden iew gedoon, meh de wereldkaart vertuinde nog väöl witte vlekke. Australië woort oontdèk, zoewel bij touwval es in 'n zeuktoch nao 't Zuidland. Oonderwijl verkóste en koloniseerde de Russe Siberië. N.B.: Alle oontdèkkinge zien vaanoet Europees perspecief.

NatuurwetensjappeBewirk

 
Galileo Galilei, oontdèkker vaan maone bij Jupiter en aonhenger vaan 't heliocentrisch wereldbeeld.

WiskundeBewirk

MinswetensjappeBewirk

FilosofieBewirk

OetvindingeBewirk

ReligieBewirk

 
Titelblaad vaan de Staotevertaoling.

KunsteBewirk

SportBewirk

Wat veer sport neume bestoont in de zeventienden iew koelek. Sommege speule die v'r noe es groete sporte kinne, woorte toen evels al gedoon.

  • 1611: D'n ierste bekinde cricketmatch tösse twie dörper weurt gespäöld.
  • 1689: D'n Turksen hings Byerley Turk weurt veur 't iers in Britse bronne geneump. Heer is de ajdste vaan de drei oosterse peerd die aon de basis vaan 't Ingels volblood en de Britse peerdsrentraditie stoon.
  • 1697: In Sussex vint 'ne cricketmatch plaots tösse twie èlftalle mèt goodbetaolde speulers.

PersoenelekhedeBewirk

JaoreBewirk

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/w/index.php?title=Zeventiende_iew&oldid=425974"