Äöpen houfmenu

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.



Qsicon Under Construction.png
Aan dit artikel weurt de kómmenden tied nog gewirk.
Tot daen tied kan d'n inhaud van 't artikel veurnaam informatie misse of nog neet good in zie verbandj ligke.


De Europese migrantecrisis of Europese vlöchtelingecrisis is 'nen term veur 'n bepaolde periood die begos in 2015, wie e groet aontal lui arriveerde in de Europese Unie vaanoet de Mediterraonse Zie of euver land door de Balkan. 't Is deil vaan 'nen algemeine greui in immigratie nao Europa vaanoet neet-Europese len wat begos in de twiede haaf vaan de 20e iew en wat vaanaof 't begin in 'nen hoegere of liegere graod zörgde veur verzèt in die Europese len. In september 2018 waor de sjatting tot eine op de vief migrante dee de Mediterraonse Zie vaanoet Libië heet perbere euver te steke in dees periood ofwel is gehiemeld ofwel is verdwene.

Immigrante vaan boete Europa, boe-oonder vlöchtelinge en ikkenomische migrante, komme veur versjèllende reies nao 't kontinènt. De meis direkte reies zien 't Arabisch Veurjaor, de Syrische Börgeroorlog dee dao-oet is oontstande en zeker ouch d'n Islamitische Staot dee 'n peremptoir rol heet gespäöld in 't geweld in Syrië. 'n Aander belaangrijk illement wat veur deze migrantestroum heet gezörg is de groete ikkenomische oongeliekheid tösse Europa aon d'n eine kant en 't Midde-Ooste en Afrika aon d'n aandere kant. Wijers weure langentermienoerzake aongeweze wie de globaole klimaotverandering (die veur slechte ougste heet gezörg in veurnaomelek Afrika) en 't Europees kolonialisme (wat door väöl historici es ein vaan de groetse reies, zoeneet de hoofreie, weurt gezien vaan d'n ermooj en corruptie in pos-koloniaal len).

't Bezej "immigrant" weurt gebruuk door de Europese Kemissie um iemes te besjrieve dee vaan e neet-EU land kump en ziech vesteg in territorium vaan 'n EU-land veur, in eder geval volges de verwachtinge, 12 maond of mie. De meiste migrante komme vaan len boe de mierderheid Mohammedaons is - regio's te zuie en te ooste vaan Europa. De mierderheid vaan de migrante zien soennitisch-Mohammedaons, 'ne kleinere gróp is sjiitisch-Mohammedaons, en daonao volge versjèllende neet-Mohammedaonse minderheide (boe-oonder Jezidi's, Assyriërs en mandeïste). Op force vaan de Vereinegde Naties zien de drei groetse nationale gróppe die de Mediterraonse euversteek höbbe gemaak tösse jannewarie 2015 en miert 2016 Syriërs (46,7%), Afghaone (20,9%) en Irakeze (9,4%).

Vaan de migrante die via de zie arriveerde in Europa in 2015 waore 58% manslui awwer es 18 jaor aajd (77% vaan de volwassene), 17% vrouwlui en de euvergebleve 25% waor oonder de 18 jaor aajd. 't Aontal verdroonke lui kaom bis e record in april 2015, wie vief beut mèt bekans twiedoezend migrant zoonke in de Mediterraonse Zie. 1200 vaan hun verdroonke.

Allewel de migrantecrisis veural besproke weurt in Europa, zien de tien lan boe de meiste vlöchtelinge en migrante nao touw vertrokke allemaol in 't Midde-Ooste en Afrika. De drei len mèt de meiste migrante Jordanië, Turkije en Pakistan, gevolg door Libanon, Iran, Ethiopië, Kenia, Uganda, Congo en Tsjaad.

Inhawd

AchtergroondBewirk

Tösse 2010 en 2013 arriveerde eder jaor oongeveer 1,4 mieljoon neet-EU migrante, exclusief asielzeukers en vlöchtelinge, in de EU, mèt 'n klein daoling nao 't jaor 2010.

Door 'ne gigantische greui in 't aontal gearriveerde migrante in Italië vaanoet Libië in 2014, refuseerde versjèllende EU-lidstaote wijer mèt te betaole aon de door Italië gerunde Operation Mare Nostrum, die daodoor vervolges woort vervange door de grensbesjermingoperatie Operation Triton vaan 't EU-agentsjap Frontex in november 2014. In 't ierste haaf jaor vaan 2015 arriveerde de meiste migrante neet mie in Italië mer in Griekeland. In de zomer vaan 2015 begos 'ne nuie stroum migrante ziech te manoeuvrere door de Balkan-len nao Noord-Europa, veurnaomelek Pruusje en Zwede.

De EU had al perbleme mèt 't opvange vaan migrante sinds april 2015: geld stroumde veurnaomelek nao Zuid-Europa en neet nao de Balkan, de zoegenaomde Operation Sophia um contra migrantesmokkel te vege mislökde en e nui quotasysteem wat d'r op geriech waor asielzeukers te verdeile euver EU-lidstaote woort geweigerd door versjèllende len, veurnaomelek die vaan Centraol- en Oos-Europa. Versjèllende len binne de Schengenzone (de EU-lidstaote die ope grenze deile) hadde op bepaolde memènte in de crisis hun grenze geslote.

Op force vaan 't EU statistisch bureau Eurostat oontvinge de EU-lidstaote mie es 1,2 mieljoon asielapplicaties in 2015, mie es dobbel zoeväöl es 't jaor daoveur. Vier staote (Pruusje, Zwede, Hongarije en Oosteriek) oontvinge 2/3e vaan de EU's asielapplicaties in 2015: Hongarije, Zwede en Oosteriek hadde de meiste applicaties per hoof vaan de bevolking. Mie es 1 mieljoon migrante stoke de Mediterraonse Zie euver in 2015 - dat aontal daolde sjerp nao 364.000 in 2016. 't Aontal daolde wijer in 2017.

HistorieBewirk

In 't Schengenakkoord vaan 14 juni 1985 oondersjreve 26 Europese len (veurnaomelek EU-lidstaote, mer ouch veer geassocieerde len) tot interne grenze binne dit blok woorte opgeheve en woorte vervange door stricte externe grenze mèt len die neet in de Schengenzone ligke. Wat evels wel woort benaodrök in 't akkoord waor tot len hun grenze weer obbenuits mochte slete veur twie maond es de reie te make zaw höbbe mèt nationale veilegheid.

In 't kader vaan dit akkoord woort in 1990 de zoegenaomde Dublin-conventie oonderteikend, die in 1997 in wèrking trooj. In dees conventie woort beslote tot d'n iersten EU-lidstaot boe 'nen asielzeuker binnekump ouch verantweurdelek is veur deen asielzeuker, tenzijn femilie- of humanitaire reies aonwezeg zien. Es d'n asielzeuker daonao nao 'nen aanderen EU-lidstaot geit, maag dee lèste häöm of häör weer tröksjikke nao de verantweurdeleke lidstaot. Dees conventie heet veur väöl kritiek gezörg vaan lidstaote die ligke aon de externe grenze vaan de EU (wie Italië, Griekeland en Hongarije) umtot zie de verantweurdelekheid höbbe in bekans alle gevalle, wijl neet weurt gezörg veur e systeem boe ederen EU-lidstaot verantweurdelek is.

In juni 2016 besloot de Europese Kemissie tot 't Dublin-systeem oonierlek en zwaak waor en vervange moos weure mèt e nui systeem. Lidstaote mooste noe de asielzeukers gaon verdeile oonder mekaar: de quota veur edere lidstaot zou weure gebasseerd op 't BNP vaan de lidstaot en zien bevolkingswieväölheid. Es in dit scenario 'ne lidstaot mie es 150% vaan zien verantweurdelek aontal asielzeukers zou höbbe, zou e mechanisme d'r veur motte zörge tot de euvertallege asielzeukers gesjik zouwe weure nao lidstaote die minder asielzeukers höbbe. Es 'ne lidstaot dit neet zou wille doen zou heer € 250.000 motte betaole veur de koste vaan ederen asielzeuker dee heer weigert. In 2016 stömde 'n mierderheid vaan 't Europees Parlemènt veur dit veurstèl. Mer de leiers vaan Pole, Hongarije en Slowakije gebruukde hun vetorech um 'n potentiële veraandering vaan 't Europese asielbeleid tege te hawwe in d'n Europese Raod.

Verantweurdelekheid vaan verveurBewirk

Op force vaan artikel 26 vaan 't Schengenakkoord is degene dee illegale migrante verveurt nao de Schengenzone verantweurdelek veur de koste vaan 't vertrèk vaan de migrante trök nao hun land vaan origine. Es rizzeltaot koste migrante neet mèt beut, treine of vlegmachienes de Schengenzone in, boedoor ze aofhenkelek waore vaan smokkeleers. Humanitaire visas weure bekans noets gegeve aon vlöchtelinge die asylum wille aonvraoge.

Boetelenders in de EU véúr 2015Bewirk

't Aontal lui in de EU in 2014 wat néét in de EU gebore is waor zoen 33 mieljoon, of 7% vaan de EU-populatie (mie es 500 mieljoon). Um te vergelieke, in Rusland is dat 7,7%, in de VS 13%, in Canada 20%, in Australië 27% en in Japan meh 1,63%. Tösse 2010 en 2013 waore oongever 1,4 mieljoon lui nao de EU geïmmigreerd. Veur 't jaor 2014 kaome de hoegste aontal asielzeukers binne in de volgende jaore: 1992 (672 doezend), 2001 (424 doezend) en 2013 (431 doezend). In 2014 zelf waore 't d'rs 626 doezend, get minder dus es in 't recordjaor 1992, wat zien hoeg aontal asielzeukers veural te daanke had aon d'n oorlog in Joegoslavië. De EU-len in 2014 mèt de meiste vlöchtelinge waore Fraankriek (252.264), Pruusje (216.973), Zwede (142.207) en 't Vereineg Keuninkriek (117.161). Geinen Europese staot behuurde tot d'n tóp 10 len de aontal vlöchtelinge. 't Jaor veur de crisis boe-in volges Frontex de meiste illegale migrante de EU-grens euverstoke, waor 2011, wie 141.051 lui de via land of zie de Unie binnekaome.

'n Globale vlöchtelingecrisis veurtot de crisis in Europa begosBewirk

't Aontal gedwonge vertrokkene lui waor aon 't ind vaan 2014 in de wereld al roond de 59,5 mieljoon. Dat waor 't hoegste aontal sinds d'n Twiede Wereldoorlog, mèt nog 's 'n greui vaan 40% in 2011. Vaan de 59,5 mieljoon waore 19,5 mieljoon vlöchtelinge en 1,8 mieljoon asielzeukers. De res waore gedwonge te verplaotse binne hun eige len. In 2014 waor de groetse gróp vlöchtelinge Syrisch (3,9 mieljoon, 1,55 mie es 't jaor daoveur), gevolg door Afghaone (2,6 mieljoon), die al de groetste gróp waore veur drei decennia achter mekaar daoveur. Zès vaan de tien len waore Afrikaans. Oontwikkelingslen brachte de meiste vlöchtelinge binne (86% aon 't ind vaan 2014). Allewel de meiste Syrische vlöchtelinge woorte opgevange door buurlen wie Törkije, Libanon en Jordanië, 't aontal asielzeukers greuide ouch hel in Europa binne 2011 en 2015: zoen 813.599 waore d'r in 37 Europese len (binne en boete de EU) aon 't ind vaan november 2015 - de mierderheid (57%) vroog asiel aon in Pruusje en Servië. In 2014 kaom 't groetste aontal asielzeukers wereldwied nog aon in Rusland: 274.700 dat jaor allein.

Achtergroond vaan de crisis in Griekeland en ItaliëBewirk

Tösse 2007 en 2011 gónge e groet aontal migrante vaanoet 't Midde-Ooste en Afrika nao Törkije en Griekeland, mèt es gevolg tot 't EU-agentsjap Frontex besloot de grenscontroles tösse Griekeland en Törkije te versterke. In 2012 daolde 't aontal migrante door Grieks vasteland mèt 95% nao de constructie vaan 'n hèk langs 't deil vaan de Grieks-Törkse grens wat neet de course vaan de Maritsa rivier volg. In 2015 volgde Bölgarije mèt zien eige grenshèk contra Törkije.

In 2008 beslote de Italiaonse regiering oonder premier Silvio Berlusconi en de Libische leier Muammar Gaddafi e verdraag te oonderteikene um irreguliere migratie tösse de twie len te stoppe. Dit zörgde veur e beleid boe-in de Italiaanse köswach Libische migrantebeut trök sjik nao Libië en dit lèste land ze daan ouch opvaank. De samewèrking storde in wie in 2011 de Libische börgeroorlog oetbrook en de Europese Hof vaan Justitie in 2012 oetsprook tot Italië 't minserech euvertrooj migrante trök te sjikke nao oorlogsgebeed.

Sinds 2014, wie d'n Twiede Börgeroorlog in Libië oetbrook, woort 't nog gemekeleker veur migrante de Mediterraonse Zie vaan Libië nao Italië euver te steke, aongezien centraole authoriteit in Libië gaaroet neet mie bestoond. D'n oorlog zörgde d'r ouch veur tot migrante die al in Libië zoote um dao 'n touwkoms op te bouwe beslote nao Europa te vertrèkke. In 2013 goof 't 'n sjipbreuk bij Lampedusa boe mie es 360 migrante hiemelde. Hei-op koos de Italiaonse regiering 'n zoegenaomde Operation Mare Nostrum op te zètte: 'n groetsjaolege operatie boe-in Italiaonse beut op zeuk ginge um migrante te redde. In 2014 leet de regiering evels weite dees operatie neet mie te kinne vervolge op häörzelf zoonder hölp vaan aander EU-lidstaote. 't Maondeleks budget vaan de operatie waor 2,9 mieljoon euro. Twie vleegmachiene en drei sjepe woorte gebruuk. Frontex naom de operatie euver en hernömde 't Operation Triton. De Italiaonse regiering vroog vervolges extra financiering aon vaan de EU, mer versjèllende lidstaote weigerde de gewönste steun touw te staon. De Britse regiering stèlde tot de operatie waor oetgegreuid tot 'n "oonbedoelde pull factor, boemèt gemeind woort tot de Italiaonse operatie migrante motiveerde de euversteek te make.

MotivatiesBewirk

VlöchtelingecrisisBewirk

Mèt 'ne vlöchteling weurt gemeind: iemes dee zie/häör land mot verlaote vaanwege vervolging, oorlog of geweld. In 2014 waor de groetse gróp vlöchtelinge Syrisch (3,9 mieljoon, 1,55 mie es 't jaor daoveur), gevolg door Afghaone (2,6 mieljoon), die al de groetste gróp waore veur drei decennia achter mekaar daoveur. Zès vaan de tien len waore Afrikaans. Oontwikkelingslen brachte de meiste vlöchtelinge binne (86% aon 't ind vaan 2014). Allewel de meiste Syrische vlöchtelinge woorte opgevange door buurlen wie Törkije, Libanon en Jordanië, 't aontal asielzeukers greuide ouch hel in Europa binne 2011 en 2015: zoen 813.599 waore d'r in 37 Europese len (binne en boete de EU) aon 't ind vaan november 2015 - de mierderheid (57%) vroog asiel aon in Pruusje en Servië. In 2014 kaom 't groetste aontal asielzeukers wereldwied nog aon in Rusland: 274.700 dat jaor allein. In 2017 waor 55% vaan alle vlöchtelinge wereldwied aofkomsteg oet drei len: Zuid-Sudan, Afghanistan en Syrië. Vaan alle gedwonge vertrokkene lui oet dat jaor, waor 17% opgevange in Europa. In de ierste veer maond vaan 2018 stoke 15.481 vlöchtelinge mèt succes de zie euver nao de EU, wijl roond de viefhoonderd vlöchtelinge dees euversteek neet euverleefde. In 2015 stoke d'rs nog 1,02 mieljoon de zie euver.