Siluur versjèl tösje versies

4 bytes eweggehaold ,  4 jaar geleden
gein bewirkingssamevatting
't '''Siluur''' is e geologisje tiedpèrk dat óngerdeel oetmakd va de era [[Paleozoïcum]]. De periode löp va 443,4 ± 1,5 bis 419,2 ± 3,2 [[Ma]]. 't Tiedpèrk weëd vuuraafgegange durch 't [[Ordovicium]] en weëd ópgevolgd durch 't [[Devoan|Devoon]]. I 't Siluur woar de algemene zieënivo hoeëger en de tempereture wermer as i 't Ordovicium. De dominante lankmassa i 't Siluur woar 't superkontinint [[Gondwana]]. Tusje de klieëner kontininter [[Laurentia]] ('t hütse Noard-Amerika en Greunlank) en [Baltica]] ('t hütse Noard-Europa) vóng [[caledonisje orognese]] plaatsj, wie i 't vuuraagegange Cambrium en Ordovicium, oeë-durch in Noardwes-Europa en d'r oeës-kös va Noard-Amerika gebirgdes óntsjtónge. Tiëdes 't Siluur greujde de ieësjte echte plenter óp lank. [[Gewervelde biester]] koame nag neet vuur óp lank. I zieë ónjtónge de ieësjte [[beinvèsse|beenvisse]], die jets d'r groeëtste gróp vörme binne de [[vèsse|visse]]. ''[[Brachiopode]]'', [[graptoliete]] en [[trilobiete]] zint algemene [[fossiel]]e oet de geologisje periode. I de mieëstes óndepe zieëje góf 't neëve de [[kaakvisse]], óch groeëte koraalriffe. Óp lank woare de ieësjte [[óngerwervelde diere]] talriek, wie [[insekt|insekter]], [[sjorpioen]]e en [[sjpin|sjpinechtige]]. De [[peilsjtaartkraefte|peilsjtaatkreëfte]] leëve nag sjteets i ge köswatere va de Amerikaanjse oeëskös en hawwe Siluur as oersjprung.
 
't Siluur woeëd rónk 1830 gedifinieërd durch d'r Sjotse wetesjapper [[Roderick Murchison]]. Murchison koam tót dees óntdekking noa geologisj óngerzeuk i 't zude va Wales. Heë benömte 't gesjteente oet 't Siluur noa de ''[[Silure]]'', e Keltisje vólk dat leëfde óp g'n grénsj tusje Wales en Ingelank. Zingen collega [[Adam Sedgwick]] óngerzeukde 't awwer Cambrisj gesjteente en beë publiceërde same dön wirk. Óndudeligheed sjöpte verwarring uëver de persieze indeling va de geologisje tiedsjaal. D'r geoloog [[Charles Lapworth]] vóng hei-durch i de indeling 't systeem Ordovicium oet, dat de geologisje tiedperke oet elkeenoeteen hawwe mós.
 
't Silurisj gejsteente kumt i Noardwes-Europa bekans uëveral vuur, meh óft hat 't ónger g'n linje Groeët-Brittannië-Scandinavië metamorfose óngergange tiëdes de sjpieër [[hercynisje orognese]] i de tiedpèrke Devoon en Carboon. Wieër i Noard-Europa, wie i Sjotland en Noorweëg, guëf 't óch Silurisj gesjteente dat metamorfose óngergegange hat tiëdes de ieëder caledonisje vaawing. Hei kumt Silurisj gesjteente óch aa de óppervlaak.
6.236

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/393656"