Heksewaan versjèl tösje versies

1.158 bytes eweggehaold ,  12 jaar geleden
ópmaak
(ópmaak)
 
== Wat is 'n heks? ==
[[Image:Frspee.jpg|thumb|250px|Friedrich Spee von Langenfeld]]
In [[Europa]] is 'n [[heks]] 'ne maan of 'n vrow die geacht wert contact te ha mèt d'r [[duvel]] en van höm de mach kriet öm aander te benaodele.
[[Image:Malleus_1669.jpg|thumb|250px|Titelpagina van d'r Heksehamer, Lyon 1669]]
 
== Juridische en theologische basis van de heksevervolging ==
't [[Obscurantisme]] va christeleke theologe en christeleke kèrke deeg luuj geleuf hechte an 't besjtoeë van hekseriej in de plaatsj van geesteskraenkdes te erkenne. 't Kèrkelek [[rech]] van d'r 12de ieëw, d'r ''Canon Episcopi'' va 1140, bepaalde dat hekseriej oetgeroejd moes waeëre. De scholastieke theologe oet d'r 13de ieëw, zoewie [[Albertus d'r Groeëte]] en [[Thomas van Aquino]] bewaerde dat hekse dienaresse van d'r duvel waore. De kèrkeleke [[inquisitie]] vermengt dèk ketteriej mèt hekseriej. [[Jeanne d'Arc]] en de 14de ieëwse processe in [[Montaillou]] zeunt dao 'n vörbeeld van.
===D'r Heksehamer===
Twieë [[Duutsjland|Duutsje]] [[dominicane]], ''J. Sprenger'' en ''H. Institoris'', publiceerde in 1486 'n haandbook vör heksevervolging, mèt es titel ''Malleus Malificarum'' of [[Heksehamer]]. Eèdere rechter how dat book toendertied. [[Friedrich Spee von Langenfeld]], 'nsjraef Duutsje [[jezuïet]] en professor an de universitèèt va ''Almane Ernestina''sjerpe inkritiek [[Riteln]], sjreef zoonder toesjtèmming van z'r ordesövversjte in 1631 anoniem d'r ''Cautio criminalis, Liber de processu contra sagas'' oeëmèt-eóp d'r Heksehamer, mae ooch 'n gesjrift van ziene collegaprofessor Hermann Goehausen (Processus juridicus contra sages et veneficos) en d'r nuuj oplaevende heksewaan te lief gong. E berispt daoin de vorste, die hön beambte en rechters neet controlere en how sjerpe waoërd vör de gèselekhèèd, die de verblinde waereldleke mach in de heng wèrkt. D'r gaanse heksewaan typeerde Spee von Langenfeld, dae lang ooch gewèrkd how es beechvader vör veroordeelde hekse en zich vraoge bie de processe begoes te sjtèlle, es 'n meneerpraktijk van doeë die in taegesjpraok is mèt 't versjtaand, 't natuurlek rech en de christeleke leefde. [[Anna Spee von Langenfeld]] (1591-1631), èègenares van 'n [[wiengood]] en 'n verwaandte va Friedrich Spee waoërt in 1631 va hekseriej besjöldigd, veroordeeld en öm 't laeve brach. De heksevervolging veerde hoeëgtiejdaag in de 16de en d'r 17de ieëw en dit zoewal in protestaantse es in katholieke lengdaag.
 
== Welke luuj waore 't sjlachtoffer van d'r waan? ==
Vöral aower, allèngsjtaonde, örm vrowwe zeunt es heks vervolgd, mae ooch in Duutsjlaand ènnige mansluuj. Sjtaerk antifeminisme van de kèrke spelde dao-in 'n ról. Volges sjattinge zeunt in Europa roond 50.000 luuj op groond van vermiengde hekseriej öm 't laeve brach en daobie mót me raeëkening d'r mèt haowe dat lang neet alle archieve bewaard zeunt blaeve.
[[Image:Malleus_1669.jpg|thumb|250px|Titelpagina van d'r Heksehamer, Lyon 1669]]
 
== Besjöldiginge ==
16.726

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/140905"