Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen versjèl tösje versies

K
Robot: autematis teks vervange (-veraander +verander)
K (Robot: autematis teks vervange (-vertegewäörd +vertegenwoord))
K (Robot: autematis teks vervange (-veraander +verander))
==Historie==
===Proloog: de Bourgondiërs en de Habsbörgers (tot 1568)===
In de [[middeliewe]] waore de Nederlen, de noordeleke wie de zuieleke, politiek versnipperd gewees in versjèllende voorstedómme die formeel tot 't [[Heileg Roems Riek|Duits Riek]] hoorte meh zoe good wie oonaofhenkelek waore. In de loup vaan de [[vieftienden iew]] kaom dao veraanderingverandering in, wie de hertoge vaan [[Bourgondië]] door verstandshouweleke en geweld ummer mie vaan de Nederlen vereinegde. De hertoge brachte de Nederlen neet allein in personeel unie meh vereinegde ze ouch staotkundeg in wat me de [[Bourgondische Staot]] is goon neume. Versjèllende gerechscolleges die 't noe nog gief stamme oet deen tied, wie de [[Staote-Generaol]] en de [[Raod vaan Staote]]. In [[1482]] kaom Bourgondië mèt al zien bezittinge aon de [[Hoes Habsbörg|Habsbörg]]; sindsdeen sprik me vaan de Habsbörgse Nederlen. De versjèllende geweste hadde ziech laangen tied tege de vörming vaan 'nen einheidsstaot verzat ([[Hookse en Kabbeljouwse Twiste]]), meh mèt dit oppermachteg geslach waor de vereineging vaan de Nederlen e voldoonge feit. In [[1556]] traoj keizer [[Sjarel V]] aof. De Nederlen kaome toen aon de Spaonse keuning [[Filips II]], dee zie haafzöster [[Margaretha vaan Parma]] es landvoog instèlde. Vaanaof daan sprik me vaan de ''Spaonse Nederlen'', al is de naom ''Habsbörgse Nederlen'' veur dees periood ouch correk.
 
Vaanaof 't begin verspreide ziech 't [[protestantisme]] in de zuieleke Nederlen. Wie in gans 't Habsbörgs Riek stoont hei d'n doedstraaf op en mós de religie heimelek weure beleje. Nao 't midde vaan d'n iew verspreide veural 't [[calvinisme]] ziech evels sterk, iers in de zuieleke, later ouch in de noordeleke Nederlen. Neve de religieus oonvrijheid waor ouch de belastingdrök e punt vaan oonvrei. De Spaonse keuning inde in de Nederlen oetgebreide belastinge, die in de Spaonse sjatkis goonge en veural veur versjèllende oerloge woorte gebruuk. Op d'n door kraog 't calvinisme ouch veuj aon de groond oonder de edele, die in [[1566]] in 't [[Smeeksjrif vaan de Edele]] vroge um [[vrijheid vaan religie]]. Margaretha sjortde in eder geval de [[Inquisitie]] op, meh de fanatieke calviniste vroge um mie en begóste de [[Beelderstörm]]. Hei-op stèlde Filips d'n [[Hertog vaan Alva]] es landvoog in, dee mèt geweld d'n opstand mós neerhouwe.
In [[1798]], te midde vaan groete politieken oonras, woort de Bataafse Rippubliek tot 'nen unitaire staot umgevörmp, mèt ach compleet nui departeminte (die allein lokaal bevoogheid hadde). Nao blievenden oonras woort dit in [[1801]] weer trökgedrejd. In [[1805]] besloot me 'ne raodspensionair aon te stèlle, zoetot de Nederlen weer e staotshoof hadde. 't Jaor dao-op stèlde [[Napoleon]] (intösse keizer vaan Fraankriek) zie broor [[Lowie Napoleon]] aon es keuning vaan 't nuigevörmp [[Keuninkriek Holland]] (tot slot in [[1810]] opgeluf en bij Fraankriek geveug).
 
De oontmanteling vaan de Rippubliek had blievende gevolgde. Wie 't land in [[1813]] zien vrijheid trökkreeg, bleef 't unitair, en 't stadhawwersjap woort neet herstèld. In 1815 woort prins [[Wöllem I vaan de Nederlen|Wöllem VI]] zelfs keuning. Wel kierde neve de Oranjes ouch de Staote-Generaol trök, evels in compleet veraanderdeveranderde vörm.
 
==Groondgebeed==
 
==Cultuur==
De Nederlandse cultuur waor in groete maot börgerlek: opdrachgevers waore dèks rieke handelere of stadsbesture. Dit had zien kierzij: mèt 't oontbreke vaan voorsteleke pretenties waore de machhöbbers minder proonkzöchteg en gaove ze minder aon kuns oet. Veur de kèrke gelt dit al hielemaol: 't calvinisme preekde innerleke weerdes en besjeieheid. Pas mèt de vesteging vaan de stadhawwers es erfprinse vaan gans de Nederlen kump dao e bitteke veraanderingverandering in; de vreugen doed vaan stadhawwer Wöllem IV verhinderde evels d'n opbleuj vaan 't hofleve deen heer had veurzeen.
 
===Arsjitectuur===
11.464

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/407839"