Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen versjèl tösje versies

→‎Wetensjap: Mer eve de belaankriekste; iech bin 'rs vas wel get vergete.
(→‎Wetensjap: Mer eve de belaankriekste; iech bin 'rs vas wel get vergete.)
 
==Wetensjap==
In [[1575]] leet Wöllem vaan Oranje in [[Leiden]] 'n [[universiteit]] eupene, de ierste in de Noordeleke Nederlen, es daank veur hun dapper verzèt tijens 't belag vaan twie jaor ieder. Later volgde universiteite in [[Franeker]] (1585), [[Groninge]] (1614), [[Utrech (stad)|Utrech]] (1636) en [[Harderwijk]] (1645).<ref>Winkler Prins Encyclopedie, zevenden drök, dl. 8, p. 493</ref>
 
In de Rippubliek wèrkde diverse gelierde. [[Christiaan Huygens]] (1629-1695), de zoon vaan diechter Constantijn, deeg oonder mie baonbrekend werk in de [[wiskunde]], [[mechanica]], [[astronomie]] (oontdèkker vaan [[Titan]]) en [[biologie]]. Door de oetvinding en verbetering vaan de [[microscoop]] kóste Huygens, [[Anthoni van Leeuwenhoek]] (1632-1723) en [[Jan Swammerdam]] (1637-1680) baonbrekend werk in dit vakgebeed verriechte. Verwant werk lieverde ouch de medicus [[Herman Boerhaave]] (1668-1738). Touwgepasde wetensjap kaom oonder mie vaan [[waterbouwkunde]]ge [[Jan Adriaanszoon Leeghwater]] (1575-1650), dee de groete mere in Noord-Holland [[Schermer]], [[Beemster]], [[Wormer]], [[Purmer]]) droeglag, en vaan sjèlder [[Jan van der Heyden]] (1637-1712), oetvinder vaan oonder mie de [[lanterie]]. Belaankriek veur de popularisering vaan de wetensjap waor [[Eise Eisinga]] (1744-1828), dee in [[Franeker]] e [[planetarium]] bouwde um 't volk veur te liechte euver astronomie.
 
[[Filosofie]] woort in de Nederlen, dèks [[theologie|theologisch]] gekläörd, oonder mie door [[Baruch de Spinoza]] (1632-1677) gedoon, dee mèt zie [[rationalisme|rationalistisch]] gedachtegood vaan groeten invlood waor op 't dinke vaan de [[Verliechting]].
 
==Demografie==
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/384208"