Universiteit versjèl tösje versies

2.248 bytes toegeveug ,  6 jaar geleden
Korte historie
(Korte historie)
== Algemein ==
't Waord ''universiteit'' is aafgeleidj gewaore van 't Letiense ''universitas magistrorum et scholarium'', det óngevieër "gemeinsjap van óngerwiezers en academici" mèntj. De universiteite wie v'r die vandaag d'n daag kènne höbben häören oearsprónk inne Middelieëven en wore de ónaafhenkeliken opvölger vanne kattedraolsjoeale. De universiteit van [[Bologna]] waas de ieëste Europese universiteit en woort opgerich in 1088 in diezelvendje stad. De universiteite kónne waere gezeen es eine vanne factore wiezoea de Middelieëven in Europa succesvól verlepe tróds alle aanvalle van boetenaaf. Wie Naord- en Wès-Europa ane begin vanne Middelieëven achtergebleve gebied waas, waas 't aan 't ènj vanne Middelieëve klaor veur werrelddominantie.
 
{{Dialeksec|Mestreechs}}
== Europese historie ==
Zoewie ierder gezach woort d'n ierste Europese universiteit in [[Bologna]] in [[1088]] gestiech. Allewel 't ouch Europese universiteite goof in de [[Aajdgrieks]]e tied, gestiech door oonder aandere [[Plato]] en [[Aristoteles]], höbbe dees mer veur 'n kort periood bestande en zien bekans alle Middeliewse universiteite nog ummertouw in gebruuk. Euvereges waore de Aajdgriekse universiteite ouch neet te vergelieke mèt de Europese. De groete gold vaan universiteite goof 't evels pas in de [[16e iew]]. Dees waore gebasseerd op de daartienden-iewse prototypes en sjaolastisch Aristotalisme. Zoe waor de [[filosofie]] op Aajdgriekse gedachdes wie de [[sferische eerd]] gebaseerd en waor eus wereld 't middelpönt vaan 't universum. In de filosofie vaan de sferische of bolvörmege eerd geluif me tot degene oet d'n hiemel ziech roontelum de eerd begeve. Zjus wie Aristoteles' natuurleke filosofie, goof 't twie vakke op de Europese universiteite: terrestriale fysica (de weitesjap oppe eerd) en celestiale fysica (de weitesjap vaan d'n hiemel). 't Oonderwies stoond d'r um bekind alles in categorieë te stoppe en heidoor waor de filosofie daan ouch tot alles gelimiteerd is aon 'n bepaold besjrieving. Zoe woorte alle studènte opgeleid in de liberale kunste, boe-in me woort veurbereid veur 't wijer studere in meistens medicijne, [[rech]] en [[theologie]]. De liberale kunste woorte weer opgedeild in twie classificaties: trivium (verbaal: grammatica, retoriek, medecijne) en quadrivium (mathematiek: aritmetiek, geometrie, astronomie en meziek). Pas in de periood vaan de [[14e iew|veertienden]] bis de [[16e iew|zèstienden iew]] begós me pas ziech bezeg te hawwe mèt 't [[humanisme]]. Dit waor te daanke aon de [[Renaissance]] dee op dat momint bezeg waor. Gedäörende de [[Reformatie]] in de 16e iew begos de nui weitesjap ziech te verspreie euver [[Fraankriek]], [[Pruusje]] en [[Ingeland]]. Laankzaom begos me 't oonderzeuk nao civilisatie en cultuur te inculdere. Op force vaan väöl historici is dees nui beweging tot stand gekomme umtot de Europeane in [[1492]] [[Amerika]] oontdèk hadde en ummertouw mie vraogteikes begoste te zètte achter culturele versjille en 't humaan rech.
 
[[Categorie:Óngerwies]]
8.148

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/359574"