Slobodan Milošević versjèl tösje versies

4.511 bytes toegeveug ,  6 jaar geleden
veerdeg!
(Wijer gegaange.)
(veerdeg!)
{{Dialek|Mestreechs}}
[[Plaetje:Milosevic-Lopez cropped.jpg|thumb|{{PAGENAME}} in 1996.]]
'''Slobodan Milošević''' (in [[Cyrillisch sjrif]] '''Слободан Милошевић'''; [[Požarevac]], [[20 augustus]] [[1941]] - [[Scheveningen]], [[11 miert]] [[2006]]) waor 'ne [[Servië|Servische]] staotsmaan dee vaan [[1989]] tot [[1997]] dictatoriaol regeerde es president vaan Servië, en daonao tot [[2000]] vaan (Klein-)[[Joegoslavië]]. Oonder zie presidentsjap veel Joegoslavië oeterein, wat leide tot Servisch verzèt in de ziech aofsjeiende rippublieke en de dao-op volgende [[Joegoslavische oorloge]]. In [[1999]] kaom ouch [[Kosovo]], deil vaan Servië zelf in opstand. Milošević zien poging veur dit te oonderdrökke veurde tot 'n aonklach um oorlogsmisdaode en oetindelek tot zien aofzètting in [[2001]]. 't Nui bewind lieverden 'm oet aon d'n Tribbenaol veur Ex-Joegoslavië in [[D'n Haag]], boe heer tot zienen doed in 2006 woort berech.
 
==Vreug leve==
 
==Tijens de Joegoslavische oorloge==
[[Plaetje:DaytonAgreement.jpg|thumb|Oonderteikening vaan 't Daytonakkoord. Milošević daarde vaan links.]]
Midde [[1991]] sjeide [[Slovenië]] en [[Kroatië]], de riekste twie rippublieke, ziech aof vaan Joegoslavië. [[Bosnië]] en [[Macedonië]] volgde later. Milošević waor, wie de mieste Serve, sterke veurstander vaan 't behaajd vaan Joegoslavië en perbeerde dit mèt geweld door te duie. Heer oondersteunde de Serve militair in de [[Tiendaagsen Oorlog]] (Slovenië) en aonvenkelek in de [[Kroatischen Oorlog]]. In de [[Bosnischen Oorlog]] oondersteunde heer de etnische Serve wel logistiek meh leet heer de gevechte aon de plaotseleke tróppe euver. Zoewel in Kroatië es in Bosnië pleitde de Serve veur aonsleting bij de staot Servië. 't Vèlt evels neet te bewieze of heer daoveur gewonne waor; 't liekent mier drop tot heer 't Joegoslavië vaan veur 1991 in iere wouw herstèlle. Bij vreidesbesprekinge veur Bosnië waor Milošević vaste gas; heer oonderteikende op 21 november 1995 same mèt [[Alija Izetbegović]] (president vaan Bosnië en de leismaan vaan de [[Bosnische moslims]]) en [[Franjo Tuđman]] (president vaan Kroatië) 't [[Daytonakkoord]].
 
Wie Milošević veur d'n Tribbenaol stoont, woort häöm neve oorlogsmisdaode in Kosovo ouch betrokkeheid bij de [[genocide]] in [[Srebrenica]] verwete. In 2007 bepaolde d'n Tribbenaol postuum tot heer neet betrokke waor gewees, meh wel [[sjöldeg verzuim|sjöldeg had verzuimp]] oonder de regele vaan 't [[Verdraag vaan Genève]], umtot heer hej kinne ingriepe.
 
Bij de gemeinteraodsverkezinge vaan 17 november 1996 haolde de oppositie in väöl plaotse, boe-oonder ouch in Belgrado, groete successe, wat de regeringspartij brach tot 't vervalse vaan de oetsleeg. Nao maondelang demonstraties besloot de regering in fibberwarie 1997 de successe vaan de oppositie toch te erkinne. Intösse had Milošević twie termijne es president vaan Servië oetgezete; volgens de constitutie kós heer ziech neet veur 'n daarde verkeesbaar stèlle. Dao-op leet heer ziech door 't (nog ummer door de SPS gedomineerde parlemint) tot president vaan Joegoslavië verkeze. In mei 1998 kaom 't tot e conflik mèt Montenegro, wie Milošević de ziene ministerpresident [[Radoje Kontić]] ('ne Montenegrijn) oontsloog.
 
==Oorlog in Kosovo en aofzètting==
Al sinds de gebäörtenisse in de jaore tachteg (zuug bove) waore de spanninge in Kosovo sterk opgeloupe. Intösse had ziech e [[guerrilla]]leger gevörmp, 't [[UÇK]], wat al sinds 1996 noe en daan tege 't Joegoslavisch legeringsleger had gevochte en noe sterk in mach waor tougenome. De Kosovare kaome in opstand en ind 1998 braok 'ne [[börgeroorlog]] oet. Al dalek kaome verhaole vaan aonvalle, soms irnstege, op börgers binne, en de Albanees-Kosovaarse bevolking vlöchde en masse nao de naoberlen. Op 24 miert 1999 begós de [[NAVO]] mèt [[Kosovo-oorlog|lochaonvalle op Servische doele]], zoonder serieus 'ne groondoorlog te euverwege. Oetindelek mós 't leger de gevechte opgeve. Kosovo kaom noe oonder bestuur vaan de [[VN]] te stoon, al bleef 't formeel deil vaan Servië en Joegoslavië.
 
Milošević had mèt helle staotspropaganda ingespäöld op anti-imperialistische sentiminte oonder de bevolking, meh nao 't verlere vaan d'n oorlog waor heer neet mie zo populair. In 2000 braoke massa-demonstraties tege häöm oet, boenao de president op 5 oktober door zien eige regering woort aofgezat.
 
==Perces en doed==
Al in 1999 waor Milošević aongeklaog veur oorlogsmisdaode in Kosovo; d'n Tribbenaol veur Ex-Joegoslavië zoch häöm veural daoveur. De nui machhöbbers in Servië waor mieljarde hölpgeld in 't veuroetziech gestèld, meh op veurweerde tot de verdachte aon d'n Tribbenaol woorte oetgelieverd. De Servische premier [[Zoran Đinđić]] deeg Milošević daan ouch op 1 aprèl 2001 arrestere en nao D'n Haag euverbringe.
 
De aonklach volgde op 27 mei. Häöm woorte [[misdaode tege de minsheid]] tot las gelag, mie bepaold sjennis vaan 't [[oorlogsrech]], sjennis vaan 't Verdraag vaan Genève en [[volkermaord]]. Mie in 't bezunder góng 't um:
 
* [[Etnische zuveringe]] (massaol verjaoge vaan neet-Serve oet e bepaold gebeed);
* Vashawwe en internere vaan lui oonder oonminseleke condities;
* Deportaties;
* Verweusting en plundering vaan opebaar en privégood;
* Aonvalle en maorde op börgers, boe-oonder mèt [[artillerie]], [[morteer|mortere]] en [[sjerpsjötter]]s.
 
De percesveuring begós 12 fibberwarie 2002. Milošević stèlde ziech in 't perces op esof heer nog president waor. Heer zag d'n Tribbenaol neet te erkinne en stèlde in laankdoreg, propagandistisch getinte monologe 't weste veur d'n oorlog verantwäördelek. Heer weigerde 'nen avvekaot en deeg, mèt touwstumming vaan d'n Tribbenaol, zien eige verdeideging (bijgestande allein door ''amici curiae''). 't Bewies wat d'n Tribbenaol in dees zaak had aongeveurd, waor hendeg umvaankriek, zoetot 't perces ziech jaore voortsleepde.
 
Milošević, 'ne laankjäörege [[sókkerkrenkde|sókker]]- en hartpatiënt, waor oonder 't perces dèks te kraank um teriech te stoon. Dit veurde tot väölvöldege oonderbrekinge die de rechsgaank nog laanger rekde. In 2006 begós zien gezoondheid snel te verslechtere. Op 11 miert voont me häöm doed in zien cel in Scheveningen. Zienen doed waor controversieel: sympathisante verdachte d'n Tribbenaol vaan betrokkeheid. Woersjijneleker, meh ouch neet zeker, is tot heer zelf zienen doed heet veroerzaak door zien medicijne neet te pakke.
 
Slobodan Milošević woort begrave in zie geboortedörp Požarovać. Zien wedevrouw en ziene zoon, die in [[Moskou]] zaote, dorste de begrafenis neet bij te woene oet angs veur zelf te weure gearresteerd. Milošević is tot op d'n daag vaan vaandaog 'n controversieel figuur: heer weurt door e deil vaan de Serve es held verierd meh door aandere gezeen es oorlogscrimineel. Ouch in 't weste höbbe inkele historici getwieveld aon zien rol in de oorloge; in 't bezunder zien betrokkeheid bij d'n oorlog in Bosnië steit ter discussie.
 
{{wio}}
{{DEFAULTSORT:Milosevic, Slobodan}}
[[Categorie:Sjtaatshoofde]]
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/353499"