Nicaragua versjèl tösje versies

3.090 bytes toegeveug ,  8 jaar geleden
sociaol geografie
(nog e bitteke)
(sociaol geografie)
 
==Fysische geografie==
Nicaragua is oongeveer zoe groet wie Griekeland. 't Land is vrij bergechteg, zij 't neet zoe geaccidenteerd es beveurbeeld Honduras. Veural 't weste vaan 't land is riek in berg, in 't bezunder ouch [[völkaon]]e. Hoegste berg is de [[Mogotón]], mèt 2107, deze ligk kort bij de grens mèt Honduras. 't Pacifisch liegland is mer smaal; 't ooste vaan 't land dao-entege ligk e breid gebeed boe de groond ziech neet bove de 200 meter verhöf. Tösse 't Pacifisch liegland en 't hoegland in ligke twie groete mere, 't [[Nicaraguameer]], 't 17e groetste meer vaan de wereld en wiedoet 't groetste vaan Midde-Amerika, en 't [[Managuameer]], boe, touwpasselek geneump, de hoofstad aon ligk. Oet de Caribische kös ligke klein eilendsjes wie de [[Maïseilen]] (''Islas del Maíz'', ''Corn Islands'') en [[Cayos Miskitos]]. De [[Río Negro (Nicaragua)|Río Negro]] is de groetste reveer vaan 't land. Temperature zien tropisch in 't liegland, gemaoteg in 't hoegland.
 
[[Plaetje:Capuchin Costa Rica.jpg|Witsjouwercapucijn (''Cebus capucinus'')|thumb]]
==Cultuur en demografie==
===Etnische gróppe===
Wie in zoe väöl len in Latiens Amerika is de mierderheid vaan de bevolking [[mestieze|mesties]]; in 't geval vaan Nicaragua is dat zoe'n 69%. De [[blaanke]] zien mèt 17%, veural vaan Spaonse aofkóms. 5% is [[Indiaone|indiaons]], veural in 't ooste vaan 't land (zuug oonder ''taole'' veur de versjèllende gróppe); 9% is zwart of vaan 'n aander ras (zamba's, mulatte).
 
===Taole===
De officieel taol vaan 't land, 't [[Spaons]], weurt hei in 't [[Nicaraguaans Spaons|Nicaraguaans dialek]] gesproke, wat huurt bij de [[Latiens-Amerikaans Spaons|Latiens-Amerikaanse dialekgróp]]. Opvallend aon de taol vaan 't land is 't väölvöldeg gebruuk vaan de ''voseo'', wat me miestal mèt Argentinië en Uruguay associeert.
 
[[Amerindische taole|Inheimse taole]] en nog aander taole vint me, zjus wie de inheimse bevolking zelf, veural in 't ooste; in de Atlantische otonoom regio's en daan in 't bezunder de noordeleke.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_map.asp?name=NI&seq=10 Ethnologue - Taolkaart vaan Nicaragua]</ref> 't [[Mískito (taol)|Mískito]], gesproke veural aon de kös en aon de Río Negro (en ouch in 't aonpaolend gebeed in Honduras), is mèt good 150.000 sprekers de groetste.<ref> 't Verwant Sumo-Mayangna weurt deper in 't binneland door gans get minder lui gesproke. 'n [[Arowakse taole|Arowakse taol]], 't [[Garifuna]], heet in twie dörpkes in 't land nog 'n sprekerspopulatie vaan awwer lui;<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=cab Ethnologue report for language code: cab]</ref> de joonger generaties zien euvergegaange op 't [[Nicaragua-Creoolingels]], wat in e groeter gebeed, en ouch aon de kös weurt gesproke. 't Besteit oet twie hoofdialekte, 't Mískitoköscreool en 't Rama Caycreool, die door de regering aofzunderlek weure erkind es inheimse taole. Dat gelt ouch veur 't Mískito, Sumo, Garifuna en [[Rama (taol)|Rama]], 'n [[Chibchaanse taole|Chibchaanse taol]] die bekaans is oetgestorve. Drei Indiaonetaole weure geach recint te zien oetgestorve: 't [[Matagalpa (taol)|Matagalpa]] (wie 't Mískito en Sumo 'n [[Chibchaanse taole|Chibchaanse taol]]), 't [[Monimbo]] (e [[taolisolaot]]) en 't [[Subtiaba]] (ein vaan de [[Oto-Manguese taole]]).<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI Ethnologue report for Nicaragua]</ref>
 
De [[Nicaraguaanse gebaoretaol]] is vaan bezunder belaank veur de [[linguïstiek]], umtot ze neet is geëvolueerd oet awwer douvetaole, meh ziech gooddeils spontaon en in isolatie heet oontwikkeld in d'n tied vaan de communistische dictatuur.<ref>Zuug o.m. Kegl, Senghas en Coppola (1999)</ref>
 
===Religie===
Bij de [[volkstèlling]] vaan 2005 waor nog 58,5% vaan de Nicaraguane [[roems-katholiek]]. Zjus wie in aander Latiens-Amerikaanse len zien allewijl väöl lui [[protestantisme|protestants]]; alles bijein zoe'n 24,1%. Daovaan is 't euvergroet deil [[evangelisch christendóm|evangelisch]]; kleinder gróppe zien oonder mie de [[Jehova's getuiges]]. 15,7% is [[irreligiositeit|neet-religieus]].
 
==Historie==
 
==Bronne==
[[:en:Geography of Nicaragua]], [[:en:Fauna of Nicaragua]], [[:en:Religion in Nicaragua]]
 
===Vootnote===
<references/>
 
{{Noord-Amerika}}
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/276154"