Italische taole: Versjèl tösje versies

30 bytes eweggehaold ,  12 jaar geleden
K
robot Eraf: glk:ایتالیکی زوانؤن; cosmetische veranderingen
K (robot Eraf: glk:ایتالیکی زوانؤن; cosmetische veranderingen)
De '''Italische taole''' zien 'nen tek vaan [[Indogermaanse taole]] gesproke in proto-historisch en vreug-antiek [[Italië]]. De term weurt allein in historische contex gebruuk, allewel tot de modern [[Romaanse taole]], die vaan 't [[Latien]] aofstamme, genealogisch gezeen ouch bij de Italische taole hure. Behave 't Latien zien alle leie vaan de familie oetgestörve zoonder dochtertaole te höbbe veurtgebrach. Bovendeen is ouch 't Latien de einege Italische taol mèt 'n groete textueel euverlievering; veur de ander Italische taole en dialekte is me aongeweze op [[inscriptie]]s, zoetot de kinnes vaan dees taole neet al te oetgebreid is.
 
== Aofkóms en verwantsjappe ==
De Italiërs waore [[Indogermane]] en zien dus in de [[prehistorie]] geleidelek aon oet 't ooste nao Italië geïmmigreerd. De ierste archeologische spore daovaan stamme laat oet 't twiede milennium veur Christus. De Italische taole hure bij de westeleke ([[satem- en kentumtaole|kentum-]]) groop van Indogermaanse taole en zien daodoor verwant aon de [[keltische taole|Keltische]] en [[Germaanse taole]] en aon 't [[Helleense taole|Grieks]], meh in 't bezoonder aon 't [[Venetisch]], wat soms zelfs tot 't Italisch gerekend weurt. Ouch 'n èng verwantsjap mèt 't [[Ligurisch]] ligk veur de haand; dit kin door 't te klein tekscorpus vaan die taol neet weure vasgestèld. Vreuger naom me aon tot de Italische taole bovegemiddeld ing mèt de Keltische taole verwant waore (op 'n meneer wie de Slavische en Baltische taole) meh de huidege stand vaan oonderzeuk gief gein aonleiing um dat te dinke.
 
== Klaankveranderinge ==
Ouch in 't Italisch weurt de [[Proto-Indogermaans]]e foneeminventair kleinder. De mieste consonante oontwikkele ziech neet tot gans ander klaanke. 'n Oetzoondering zien de geaspireerde stumhöbbende plosieve ''bh'', ''dh'' en ''gh'', die in stumloes fricatieve verandere. In 'n ieder stadium zien dat waorsjijnlek geaspireerde tenues gewees (''ph'', ''th'', ''kh''), wie in 't Grieks (wat ze later ouch tot fricatieve oontwikkelde!). Wat betröf de vocale: die kinne noe allevijf laank en kort zien. De allofonie tösse ''u'' en ''w/v'' is evels nog neet verdwene (Latien ''volvere'' "drejje", voltoejd deilwoord ''volutum''). De Italische taole zien relatief klaankriek: "lestege" consonantclusters die in 't Proto-Indogermaans aon de orde vaan d'n daag waore geit me oet de weeg.
 
''s'' en ''w'' blieve behawwe. ''S'' weurt ''f'' in sommege wäörd.
 
== Grammatica ==
De Italische taole behawwe in ierste instantie in eder geval alle naomvalle boete d'n [[instrumentalis]]. In 't [[Aajdlatien]] is de [[locatief]] nog dudelek vaan d'n [[ablatief]] te oondersjeie en ouch in 't [[Oskisch]] vint me dat versjèl nog trök. D'n [[dualis]] verdwijnt zoonder väöl spore nao te laote, ieder es in de umringende taole ([[Aajdgrieks]], [[Aajdkèrkslavisch]], [[Aajdiers]] en [[Gotisch]], op de ierste nao allemaol taole die väöl later op sjrif koume te stoon, höbbe alleveer d'n dualis nog gans of gedeiltelek behawwe). In de wèrkwäörd valle [[aoristus]] en [[perfectum]] same, zoe good wie [[conjunctief]] en [[optatief]]. 't Imperfectum oontwikkelt ziech door tot 'ne volweerdege wèrkwoordstied, dewijl [[plusquamperfectum]], [[futurum]] simplex en [[futurum exactum]] oontstoon.
 
== Oonderverdeiling ==
De Italische taole valle in twie hoofgrope oeterein. De belaangriekste groop, entans in d'n tied véúr de Romeinse expansie, bestoont in de ierste plaots oet 't Oskisch en 't Umbrisch en waor in gans Midde- en Zuid-Italië verspreid. De ander groop, mèt 't Latien es belaangriekste vertegewäördeger, had mer e klei verspreiingsgebeed en neet väöl leie. Wijers woorte nog Italische taole gesproke op Sicilië; door gebrek aon bronne is neet te zègke of die bij ein vaan bei grope doorte. De genealogie zuut daodoor zoe oet:
 
[[fr:Langues italiques]]
[[gl:Linguas itálicas]]
[[glk:ایتالیکی زوانؤن]]
[[he:שפות איטליות]]
[[hr:Italski jezici]]
16.680

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/175236"