Norbiks versjèl tösje versies

1.802 bytes toegeveug ,  12 jaar geleden
aanv
(aanv)
(aanv)
{{Dialek|Norbiks}}
't '''Norbiks''' is 't [[Limburgs]] dialect dat gekald wert ine [[Norbiktoeëntaal]]. 'ten Norbikse isdialect zjuusdat wiegekald väölwert aander Limburgse dialekte 'nin [[toeëntaal]]. Kiek: [[Toeëntaal (Norbiks)Norbik]].
==Toeëntaal==
===Mieërvoud===
*In Mieërvoudsvörming't Norbiks kan me e mieërvoud vörme mèt behulp van verendering in toeën: bv. bèèn (sjlèèptoeën, been) - bèèn (sjtoeëttoeën, benen).
 
Aander väörbeelde:<br>
== Kènmaerke ==
'''Sjlèèptoeën''' - '''sjtoeëttoeën'''
*'t knee (knie) - de knee (knieën)
*d'r berg (berg) - de berg (bergen, gebergte)
*d'r daag (dag) - de daag (dagen)
*d'r waeg (weg)- de waeg (wegen)
*'t paerd (paard)- de paerd (paarden)
*d'r wörm (worm)- de wörm (wormen)
*d'r sjoon (schoen) - de sjoon (schoenen), mae sjon (sjt t. mooie) sjoon (sjl. t. schoenen)
*äörm (bw, arm/niet rijk)) - de äörm (de armen/de niet rijken)
===Versjil betekenis===
Ooch haat 't waoërd oeë in 'n toeënverendering betekenisoondersjèjjende waeërd haat:<br>
'''Sjlèèptoeën ''' - '''sjtoeëttoeën'''<br>
*d'r haos (hals) - de haos (kous)
*'t graaf (graf) - d'r graaf (graft, adelleke titel)
* de vief (vijf) - vief (levendig)
* wies (wijs) - de wies (melodie of manier)
* de [[Voor]] - 't voor (voeding)
*'t hoes (huis) - de hoes (foedraal)
*d'r tieën (teen) - tieën (tien)
*d'r drieëj (draai) - drieëj (drie)
 
===Ander väörbeelde===
*dòòf (doof, bw) - dòòf (doof, dove, bn)**
*leef (lief, bw) - leef (lief, lieve, bn)**
 
<nowiki>**</nowiki>Dae is dòòf. sjl. t. - E dòòf maedsje. 'n Dòòf vrów. Dòòf luuj sjt. t. Mae: d'r dòve jóng.<br>
Dae is leef. sjlt.t. - E leef maedsje. 'n Leef vrów. Leef luuj sjt. t. Mae: D'r leve jóng.
===Allèng toeënversjil, aander sjriefwies===
Hie-oonder vólge väörbeelde van waoërd oeë-in allèng 'n toeënversjil 'n versjil in betekenis makt, mae die, öm versjillemde raejes, versjillend gesjraeve werre.
*d'r blues (bluesmuziek ) - de bloes (blouse)
*'t zaot (zout) - d'r zaod (zaad)
===Twieë melodieje sjlèèptoeën en sjtoeëttoeën===
Väörbeelde va waoërd die oetgesjpraoëke mèt twieë verjèjje sjlèèptoeëne en ene sjtoeëttoeën dör 't toeënversjil va betekenis verendere:
*Boete (bw, buiten) - de boete (barakken) - de boete + boete (de boete + ww, boeten)
*'t Zaot (zout) - zaot (o.v.t. va zètte (zat) - d'r zaod (zaad)
== Aander kènmaerke ==
===Ripuarismes===
Wie alle dialekte in 't [[Mergelland]] ligk 't Norbiks in de euvergangszaone van 't Limburgs nao 't [[Ripuarisch]], en ooch al is 't aontal [[ripuarisme]]s beperkt, toch valle dudelik de volgende vas te stèlle:
* Andersj es in de mètste Limburgse dialekte blijf de ''-t'' in alle gevalle stoon (m.a.w. gein [[t-deletie]]). Ouch opvallend zien de väöl verkortinge van oorsprunkelèk lang vocale (''Noorbeek'' > ''Norbik''). Dao stjèèt taegenuvver dat de ''i'' veur 'n ''n'' verlengkt wert tot ''ee'': ''keend'', ''seent''.
* Mieërvoudsvörming mèt behulp van d'r umlaut: bv. boom-beum; baank-baenk.
* Mieërvoudsvörming mèt behulp van verendering in toeën: bv. bèèn (sjlèèptoeën, been) - bèèn (sjtoeëttoeën, benen).
* Toeënverendering haat betekenisoondersjèjjende waeërd: bv. haos (hals) - haos (kous).
== Historie ==
D'r is nog neet väöl uvver 't dialekt va Norbik gesjraeve mae 'n umvangrieke sjtudie oet de jaore daartèg bevestègt de waarnumming dat de taal groeëte verenderinge haat dörgemakd. In de daartèger jaore zach me bv. loojt ipv loch; aajt ipv ach; zaajt ipv zach.
==Externe link==
* [http://www.limburgzingt.nl/noorb.htm Vastelaovendleedsjes oet Norbik]
{{stumpke}}
[[Categorie:Limburgse dialekte]]
[[Categorie:Norbiks|*]]
16.726

bewirkinge

Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "https://li.wikipedia.org/wiki/Speciaal:MobielVerschillen/131056"